عصرجهان/محسن بابادی- مفسر و تحلیلگر فوتبال ایران
همان گونه که در مقالات قبلی نحوه طراحی 1 فرم جهت آنالیز 1 بازیکن فوتبال را بطور مبسوط توضیح داده ام، قصد دارم در این مقاله نیز، شیوه تست گرفتن از بازیکنان فوتبال جهت قرار گرفتن در لیست نهایی 1 تیم را با بیانی ساده شرح بدهم . میبایست به این نکته توجه داشت که در کشورهای صاحب فوتبال، برای آنالیز 1 بازیکن ، بجز ارزیابی های بصری و فرم های مذکور ، از نرم افزارهای پیشرفته خاصی  نیز بهره می گیرند. آیا می دانستید رئال مادرید و بارسلونا ( بعنوان 2 سمبل فوتبال باشگاهی جهان که هر ساله هزینه های چند صد میلیاردی در راستای جذب و استخدام بازیکنان می پردازند) برای انتخاب جانشین کریس رونالدو کبیر و لیونل مسی اسطوره ای، از 3 سال پیش تا کنون و توسط کارشناسان و تحلیلگران بزرگ خویش ، بازیکنان 16 تا 23 ساله مختلفی را در تمام سطح جهان تحت نظر گرفته اند تا 2 یا 3 سال دیگر بهترین گزینه را جایگزین این 2 فوق ستاره نمایند ؟؟ شاید پاسخ تان منفی باشد اما آنچه مهم است بدانید ، این است که برای تحقق این هدف ، افق دیدشان لیگ های هلند ، پرتغال ، انگلیس و امریکای جنوبی را بیش از سایر نقاط جهان رصد میکند .
نحوه کار بدین صورت است که تمامی حرکات ، بازی با توپ ، علی الخصوص بازی بدون توپ ، نوع و نحوه دریبلینگ ، شم گلزنی ، شیوه ضربه زدن به توپ با پا و سر ، نحوه زندگی و روحیات ( از نظر اینکه میتوانند به ستاره تبدیل شوند یا خیر ) ، تکنیک پاس دادن و همه چیزشان را تحت نظر دارند تا نزدیکترین گزینه به این بازیکنان را انتخاب نمایند . در حقیقت از هر کدام این ستارگان ، حدودا 500 تا 600 فاکتور مختلف را استخراج میکنند که نوشتن آنها در این مقوله نمیگنجد . آنگاه به هر کدام از این فاکتورها نمره 100 تخصیص داده و بازیکنی که نزدیکترین شباهت را به آنها داشته باشد و میانگین عملکردش به عدد 100 نزدیک تر باشد ، انتخاب می نمایند .
از طریق نرم افزارهای یاد شده نیز ، تمام حرکات و سکنات این بازیکنان موقع دفاع ، حمله ، پوشش ، تراکم ، درگیری ، فرار ، تاخیر ، اضافه شدن به حمله ، جمع شدن ، انتقال بازی ، لحظات فوتبال ، حرکت از کناره ها و خصوصا آن 86 دقیقه بازی بدون توپ را بررسی نموده تا به 1 شاخص برسند . با این روش بازیکنی که نزدیکترین عملکرد  فنی ، جسمی ، روحی و بازده را دارا باشد ، بهترین گزینه جهت 1 سرمایه گذاری 10 ساله است .
بله سرمایه گذاری 8 تا 10 ساله . زیرا این باشگاه ها تمام افتخارات و درآمد خود را مدیون این ستارگان هستند . پس به آنها حق بدهید که بسیار دقیق انتخاب کنند . زیرا می خواهند همچنان بر فوتبال دنیا حکمرانی کنند .
اما در کشور های دور مانده از علم نوین فوتبال (از جمله کشور خودمان)، اختلافات فاحشی در نحوه انتخاب بازیکنان وجود دارد . زیرا شیوه های گزینش ، عمدتا عینی و تجربی است . همگی شما بارها دیده اید که استقلال و پرسپولیس بعنوان 2 باشگاه پر طرفدار و مطرح فوتبال کشور، به محض اینکه بازیکنی تنها 1 فصل درخشیده و در اوج بوده است ، بلافاصله کارهای انتقال وی را با سروصدا و جنجال های رسانه ای فراوانی انجام میدهند . ولی پس از مدتی و حتی در سال های بعد مشاهده می شود آن درخشش را ندارد . در واقع یکی از این 2 باشگاه در بازار گرمی پیش فصل ، بازیکن 300 میلیونی را 1.5 میلیارد خریده و از چنگ رقیب خارج نموده اند ، ولی آن بازیکن بازده مناسبی نداشته و به اندازه 100 میلیون تومان هم کارایی ندارد . به نظر شما چرا چنین میشود ؟ مشکل اصلی کجاست ؟ دلیل این امر آن است که گزینش آنها بر اساس موفقیت لحظه ای و فصلی 1 بازیکن بوده نه بر اساس ثبات بازیگری و تست های پیشرفته نرم افزاری . هر چند باورش دشوار است ، اما انتخاب بازیکن در ایران کاملا احساسی و بر اثر 1 جرقه صورت می پذیرد نه شعله ای سوزان و دائمی . تمامی موارد فوق دلایل بسیار متعددی دارد که بیان آن از حوصله این بحث خارج است.
لذا در تیم های لیگ برتر ( بعنوان مثال تیم های استان خوزستان که خود من بارها از نزدیک دیده ام ) ، تاریخ هایی را جهت تست گیری مشخص نموده و در هر جلسه تست گیری 2 ساعته ، قریب به 150 بازیکن را مورد سنجش قرار داده که در خوشبینانه ترین حالت، از این خیل عظیم تنها 2 یا 3 نفر انتخاب میشوند . در این بین ، یکی از بزرگترین مشکلات آن است که غالبا بسیاری از بازیکنان شایسته و زبده از چشم کادر فنی دور مانده و علیرغم شایستگی انتخاب نمیشوند.
برای درک عمیق تر این موضوع ، به مثال ذیل توجه فرمایید:  (( اگر شما بخواهید از میان چندین عطر مختلف، عطر دلخواهتان را انتخاب نمایید ، گزینش از میان 3 شیشه عطر نسبت به زمانی که 20 تا شیشه عطر با رایحه های مختلف در دسترس دارید، به مراتب راحت تر و دقیق تر خواهد بود . زیرا در حالت دوم بوی عطرها با هم ادغام و به همان اندازه نیز تشخیص دشوارتر شده و جهت انتخاب بهترین گزینه ، تمرکز لازم را نخواهید داشت . لذا در یک تست گیری فوتبال نیز ، به هیچ وجه تمامی توانایی آن 150 بازیکن دیده نشده و شاید مربیان تست گیرنده بتوانند نهایتا روی 20 تا از آن بازیکنان تمرکز نمایند . چرا که آنالیز همه جانبه و همزمان 150 بازیکن امری غیر ممکن است و تنها ابر رایانه ها قادرند در کمتر از 2 ساعت ، 150*500=75000 ویژگی را بررسی نمایند . چون هر بازیکن را باید از 500 جنبه مختلف فنی ، فیزیکی و روحی بررسی و نهایتا رای به شایستگی یا عدم شایستگی وی داد .
لذا بازی 11* 11 و دو گله بزرگترین اشتباه در جهت تست دقیق 1 بازیکن است . در فصل گذشته ، اسکوچیچ مربی فولاد خوزستان نیز، بخاطر کمبود زمان و عدم امکانات لازم در ایران ، مجبور شد از این شیوه تست گیری استفاده نماید و نتوانست گزینش درستی داشته باشد و عبدالله ویسی که مرتبا سر تمرینات فولاد حضور پیدا می کرد تا بازیکنان خط خورده آنها را در صورت دارا بودن شرایط لازم جذب کند ، توانست با جذب آن 6 بازیکن رد شده توسط اسکوچیچ و کادر سابق فولاد ، استقلال خوزستان را قهرمان ایران کند و حتی علیرغم جدایی زود هنگام وی و بسیاری از بازیکنان این تیم نیز ، استقلال خوزستان تا به اینجای کار در رقابتهای آسیایی ، عملکرد قابل تحسینی را از خویش به نمایش گذاشته . چرا که این تیم درست و اصولی بسته شده بود .
و اما راه حل چیست و میبایست نحوه تست گیری چگونه باشد ؟
بهترین روش تست گرفتن ، بازی 4 در مقابل 4 و یا 5 در مقابل 5 در محوطه های کوچک است ، زیرا بجای اینکه تمرکز هر 3 مربی تست گیرنده معطوف به آن 22 بازیکن در زمین چمنی با ابعاد تقریبی 110*85 متر باشد ، در محوطه ای 20*35 متری و فقط روی 8 بازیکن خواهد بود . اکثر مربیان به نیکی میدانند در چمن استاندارد و آن فضای بسیار بزرگ ، امکان دیده نشدن یا حتی خوب دیده شدن بازیکنان زیادی وجود دارد . لذا بازیکنان با تجربه تر ، با بازی خوانی و جایگیری های مناسب ، با صرف کمترین توان ممکنه بیشترین بازده و عملکرد را از خویش به نمایش میگذارند و آمادگی بدنی ( خصوصا ظرفیت هوازی و بی هوازی ) و مهارت کار با توپ آنان محکی جدی نخواهد خورد . حال آنکه در ابعاد کوچک و در فضایی فشرده ، مهارت و نحوه پاس ، کنترل ، پوشش ، حمایت ، پرس ، تراکم و همه داشته های 1 بازیکن بصورت جدی ارزیابی شده و قطع به یقین در چنین فضایی ، هیچ چیزی از چشمان تیزبین این 3 مربی پنهان نخواهد ماند . اصلا میتوان زمین فوتبال را به 4 قسمت مساوی تقسیم و هر مربی را جهت تست گیری اولیه در هر کدام از این محوطه های 4 گانه بکارگیری نمود . اگر بتوان در هر محوطه 8 بازیکن را بصورت 4*4  تست کرد و برای این کار 8 دقیقه زمان در نظر بگیریم ، براحتی میتوان 32 بازیکن را در 8 دقیقه ، در آن 4 محوطه و با بهترین کیفیت ارزیابی نمود . ولی در 2 گله
و در طی 20 دقیقه ، نهایتا 22 بازیکن آن هم با کمترین کیفیت ممکنه تست خواهند شد .
پس مربیان عزیز : حتما به این توصیه ها توجه نمایید . زیرا در روش پیشنهادی ، بازیکنان بیشتری در مدت زمانی کوتاه تر ، با روشی دقیق تر و مطمئن تر تست خواهند شد . حتی اگر در طی 2 ساعت 50 بازیکن (( نه 150بازیکن )) مورد تست قرار بگیرند ، اولویت های بسیار بالاتری نسبت به آن روش غلط وجود داشته و تست ما تستی کاملتر و با بازدهی بالاتر همراه خواهد بود . ضمن اینکه در 2 گله ای که طی 20 دقیقه صورت می پذیرد ، ممکن است بازیکن فقط در 3 یا 4 صحنه - و نه بیشتر -  مورد ارزیابی قرار بگیرد که همانا آن 3 یا 4 موقعیت ، لحظات برخورد توپ با پای آن بازیکن است ، اما در این روش پیشنهادی ، در طی 7 یا 8 دقیقه بیش از 20 بار میتوان بازیکن را مورد ارزیابی و غربال قرار داد . زیرا مربی و تست گیرنده ، به شکل حداکثری شاهد بازی با توپ و بدون توپ وی خواهد بود و با تسلطی بیشتر ، همه چیز را رصد خواهد نمود . صد البته ممکن است در دو گله ، از همان 3 بار برخورد توپ با پای فلان بازیکن که با 1000 امید و آرزو ( بدون پارتی و دلال و سفارش ) برای تست  آمده ، 2 مرتبه اش از چشم مربی مغفول مانده و بهیچوجه 1 بار نیز ، ملاک دقیقی برای محک 1 بازیکن نبوده و نیست . در نتیجه آن بازیکن در عین شایستگی خط خورده و توانایی هایش دیده نمیشود .
البته پس از گزینش بسیار حساس اولیه و انتخاب بازیکنان مورد نظر ، میتوان در مرحله بعدی از همین شیوه یاد شده و روش 2 گله بصورت همزمان و مکمل هم جهت انتخاب نهایی بازیکنان بهره جست ، اما باز هم تاکید میکنم :
در تست گیری اولیه ، روش 2 گله ، کاری عبث  و فاقد استاندارد های لازم است .
لذا این شیوه ای که معرفی کردم ، بهترین روش میدانی تست گیری بازیکنان رده نوجوانان تا بزرگسالان است . البته تست گیری در رده های پایین تر از نوجوانان ، به این سختی و حساسیت نبوده ، شرایط خاص خود را داشته و دارای ملاکهای خاصی است که در آینده مطرح خواهم نمود .
نویسنده:محسن بابادی- مفسر و تحلیلگر فوتبال ایران