عصرجهان/"وظیفه اهل قلم" نوشته هادی جلالی زاده
بسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
ن وَالْقَلَمِ وَمَا يَسْطُرُونَ
(سوره قلم ایه 1 )
الَّذِی عَلَّمَ بِالْقَلَمِ عَلَّمَ الْإِنسَانَ مَا لَمْ یَعْلَمْ ( سوره علق ایات 4 و 5 )
در قسمت اول این دست نوشته نوشتیم؛ نگاه رفیع؛ بلند و ژرف الهی به گفتن و نوشتن میزان اهمیت زبان و قلم را نمایان می سازد؛ و در حقیقت آنچه که نوشته یک نویسنده را به رکن رکین شکل گیری تاریخ تمدن کهن بشری مبدل می سازد همین نگاه ژرفنگرانه و رفیع و مرتبت عظیم به خواندن و نوشتن است ؛ در این قسمت میخواهیم به رسالت قلم و صاحب قلمان از دیگاهی دیگر  بپردازیم؛
آنچه که گذشت وجود معیارها ؛ موازین و اصولی را در امر نوشتن تثبیت می کند؛ به این معنی که نویسنده برای نوشتن باید از اصولی خاص که برآمده از مبانی فکری؛ دینی؛ فرهنگی ....وووو جامعه پیرامونی وی است تبعیت کند؛ مثلا نویسنده یک متن با توجه به اصول فکری حاکم بر جامعه خود افکار و اندیشه های خویش را در قالبی معقول و مقبول بریزد؛ و با زبان و اصطلاحی قابل فهم عامه در اختیار دیگران قرار دهد
البته توجه به این نکته لازم است که نوشته ها با توجه به موضوعی که بدان پرداخته اند؛ گاها تاریخ مصرف خاصی دارند؛  و نویسنده ای که برای یک تاریخ خاص دست به قبضه  قلم می برد بناچار باید ضوابط و اصول خاص ان محدوده زمانی را هم در نظر بگیرد؛ مثلا از نوشتن چیزی که ان را خلاف براهین عقلی یا نقلی می یابد احتراز کند؛ یا انکه در نوشتن شرایط حساس جامعه پیرامون خود را در نظر داشته باشد؛ و پذیرش و یا عدم پذیرش نوشته خود در جامعه را در اصل مکتوبه خویش مد نظر قرار دهد؛
مفسران  به حق بر این عقیده اند که سوگندهای قرآنی که تنها به اشیاء یا موضوعاتی معین اختصاص یافته  بیانگر آثار مثبتی است که اشیا مزبور فراهم می اورند؛ و انچه زیانبار باشد یا انکه سودمند نباشد در زمره سوگندهای قرآنی جای نمیگیرد؛ از این رو قلم و نوشته ای موضوع سوگند الهی است که علم نافع را برای جامعه انسانی به ارمغان اورد؛ و آنچه از چنین حقیقتی تهی باشد نه تنها تکریم نمیشود بلکه تحقیر و تعذیب را هم در پی دارد؛ در همین راستا در قرآن کریم میخوانیم که می فرماید؛
فَوَیلُ لَّلّذِینَ یَکتُبُونَ الکِتَابَ بِاَیدِیهِم ثُمَّ یَقُولُونَ هَذَا مِن عِندِاللهِ ( سوره بقره آیه 79 ) پس وای بر ان کسانی که از پیش؛ خود کتاب را نوشته و به خدای متعال نسبت دهند

دراین نوشته بر این اصل محوری انگشت نهاده شد که رسالت قلم و صاحب قلم حق نگاری است؛ و حق نگاری گاه به احیای حق منتهی می شود و زمانی به اماته باطل می انجامد که این هر دو در قلمرو علم نافع جای می گیرد؛ ناگفته پیداست وقتی قلم در دستان صاحبان یا طالبان اندیشه دینی قرار میگیرد؛  مسئولیّتی مضاعف را برای ایشان به همرا می آورد، چرا که ایشان به دلیل تعهدی که با خدای خود سپرده اند  وظیفه ای مضاعف را بر دوش گرفته اند؛ لذا وظیفه نخست ایشان از متن ( آیه 122 سوره توبه ) که می فرماید:  فلو لا نَفَر من کلّ فرقه مِنهُم طائفهّ لیتفقّهوا فی الدّین و لینذرواقومهم اذا رجعوا الیهم  بر می آید ؛ و رسالت مضاعف ایشان در کلام گهربار علی ( ع ) در نهج البلاغه پیدا است و استفاده می شود که ( وَ ما اخَذَ اللهُ عَلَی العُلَمَاء الّا یُقَارُّوا عَلَی کِظَّهِ ظّالِم وَلَا سَغَبِ مَظلُوم لالقَیتُ  حَبلَهَا عَلَی غَارِبِهَا وَ لَسَقَیتُ آخِرَهَا بِکَاسِ اَوَّلِهَا  (نهج البلاغه خطبه 3 ) بنابراین عالم و دانشمند  دینی وقتی قلم به دست می گیرد، باید دقت مضاعف مبذول دارد تا در دام سطحی نگری و التقاط گرفتار نیافتد و با شوب و آشوب مغالطه ، به جناح بندی های روزمره دچار نشود و از گرایش به بیگانه که داء عُضال و سمّ مهلک است و مثال آن مثل حرکت مورچه در شب ظلمانی بر صخره سیاه است  به شدت اجتناب ورزد ؛ و در نگارش متون دینی را سرمشق خود قرار دهد ؛ که منبع سخنان پر مغز و عمیق خداوند در قران کریم و سخنان ائمه اطهار ( ع ) با نثر و نظم شیوا  و قابل فهم برای مردم است باشد ؛ در این صورت رسالت واقعی قلم یا همان نوشتن تجلی پیدا میکند و نقش قلم در علم و اندیشه هویدا میشود
هادی جلالی زاده
5 شهریور 1396