موسی محمدی احمد محمودی فعال اجتماعی و رسانه در یاداشت ارسالی با عنوان "مشکلات و معضلات سد گتوند" در پایگاه اطلاع رسانی "عصرجهان" نوشت:
انسان از ابتدای خلقت با تغییر برمحیط زیست همواره با اکوسیستم به ستیز برخاسته است.این منازعه هنگامی شدت پیدا کرد که از دوره گذار ازجامعه کوچ نشینی وشکار به یک زندگی ساکن ومتمرکز در یک منطقه به فعالیت کشاورزی تبدیل شد .بیشترین تغییرات زیست محیطی بر روی طبیعت از شروع این دوره تحقق یافته است.حتی پیشرفت وزوال تمدن ها نیزدراثرارتباط یا تاثیر متقابل انسان با طبیعت عنوان شده است.
سدها یکی از سازه های مهم در سیستم های انتقال ومنابع آب می باشند. سدهای بزرگ نمادغرور و استیلای نبوغ انسانی بر طبیعت ، تامین کننده برق، آب وغذا،مهار کننده سیلاب ها ، آبادکننده بیابان ها،تضمین کننده ی استقلال ملی هرکشواست .اما با همه این اوصاف احداث سد مضراتی را نیزبه همراه داشته است که در مواردی جبران ناپذیر است. سدها دارای اثرات مثبت ومنفی بر روی محیط زیست می باشند.ازجمله مزایای آن را می توان جلوگیری ازوقوع سیلاب،تامین آب کشاورزی ومصارف شهری از طریق ذخیره آب وتولید انرژی عنوان کرد.ایجادیک سد بزرگ با حجم ذخیره زیاد می تواند اثرات همه جانبه وقابل ملاحظه ای در بر داشته باشد .برای نمونه می توان به اثرات فزیکی،بیو لوژی،اجتماعی،اقتصادی ،سیاسی واکولوژیکی نام برد.مسائل زیست محیطی در مراحل مختلف مانند طراحی ، احداث یا درهنگام بهره برداری ازسدهای کشورظاهر می شود.
اثرات زیست محیطی سدها می تواند براساس معیارهای مختلفی برطبق اثرات کوتاه مدت و دراز مدت، اثرات برسطح منطقه ونواحی که تحت تاثیرات تاسیسات سد قراردارد واثرات اجتماعی ومزایاوخسارات طبقه بندی شود.

این اثرات ممکن است بروضعیت ورفتارهواشناسی،زیست شناسی،فرهنگ،اثرباستانی،کشاورزی وغیره تاثیرگذاشته وبه شدت موجب تغییر وپیچیدگی آن شود.ازجمله سدهای بزرگ ایران می توان به سدبزرگ گتوند اشاره کرد.سد گتوند یکی از بزرگترین سدهای ایران است که بررودخانه کارون درجنوب غربی ایران ساخته شده است.این سد درفاصله ۳۸۰ کیلومتری از ریزشگاه رودخانه کارون، در فاصله ۲۵ کیلومتری شمال شهرستان شوشتر و در ۱۰ کیلومتری شمال شرقی شهر گتوند در استان خوزستان قرار دارد.سد گتوند آخرین سد قابل احداث بر روی رودخانه کارون است. ارتفاع این سد سنگریزه‌ای با هسته رسی ۱۸۲ متر است که بلندترین سد خاکی کشور محسوب می‌شود.
در عملیات اجرایی سد گتوند علیا حدود 80 میلیون متر مکعب عملیات خاکی انجام شده که بیش از 32میلیون معکب آن عملیات خاکی بدنه سد بوده و کل تونل های حفاری شده این سد نیز بالغ بر 27کیلومتراست.دریاچه این سد نیزمی تواند 4.5 میلیارد متر مکعب آب برای مصرف استان خوزستان ذخیره کند.عملیات اجرایی این طرح در سال 1376آغاز شده ودر مردادسال 1390 توسط رئیس جمهور وقت آقای احمدی نژادبه  بهره برداری رسید.

                                        
هدف از احداث سد و نیروگاه گتوند، تأمین بخشی از برق مورد نیازکشور، کنترل سیلاب‌های فصلی رود کارون ونیز تنظیم آب کشاورزی پایین‌دست بود و اینکه دریاچه سد می توانست تبدیل به یک جاذبه گردشگری برای منطقه شود.از ابتدای ساخت سد گتوند بسیاری از اساتید حوزه آب وزمین شناسی ازجمله اساتید دانشگاه شهید چمران اهواز خواهان توقف روند اجراوساخت این سدشدند ودلیل مخالفت خودرا وجود تپه نمکی به نام گچساران اعلام کردند که در امتداد مخزن این سد وجود داشت. یکی از مهم ترین انتقادهایی که به احداث این سد وارد می شد، مربوط به محل احداث آن بود. این پروژه برخلاف نظر تمام متخصصان کشور ساخته و آبگیری شد. زمانی که سد را ساختند، گنبدهای نمکی دور از رودخانه بودند و اصلا ربطی به آن نداشتند. متاسفانه بدون انجام مطالعات همه جانبه و محاسبات لازم سد گتونداحداث شد. احداث سد بایستی طرحی کاملا کارشناسی شده باشد .ساخت سد بایستی براساس یک سری مطالعات اجتماعی (آیا احداث سد باعث زیر آب فرورفتن خانه ، زندگی و اراضی مردم می شود؟)مطالعات اقتصادی (آیا احداث سد از نظر اقتصادی به صرفه است)مطالعات فنی (از لحاظ فنی می توان روی رود خانه سد احداث کرد)صورت می گرفت . از زمان آبگیری سد گتوند تابحال اختلاف نظرهای زیادی درباره این سد وجود داشته تا جایی که برخی افراد معتقد بودند که فعالیت این سد باید متوقف شود.سد گتوند اززمان آّب گیری باحشیه های بزرگی روبرو شد .حاشیه‌های ریز و درشت سد گتوند که از وجود گنبد نمکی و سازند گچساران در منطقه آبگیری این سد و در نتیجه احتمال شور شدن آب کارون شروع شده بود، و بعدها با بدهی بالای پروژه و تعطیلی فعالیت‌های اجرایی و حتی تعویق چندباره وعده‌های مختلف درباره پروژه ادامه پیدا کرد.

سد گتوند یکی از بزرگترین پروژه های ملی کشور است که براساس گزارش ها و بررسی ها، بی دقتی در مطالعات اولیه و نادیده گرفتن گنبدهای نمکی در مسیراحداث سد، موجب شده با وجود تمام تلاش ها برای ساخت آن، امروز شاهد ایرادهایی اساسی در این پروژه باشیم واین پروژه عظیم را ازیک دستاورد ملی به یک فاجعه ملی تبدیل کند.

در ادامه به دامنه پیامدهای فاجعه بار احداث سد گتوند برابعاد مختلف زندگی واقتصاد منطقه واستان خوزستان و اینکه احداث این سد چه پیامدها وارمغان شوم و نامیمون برای کشورعزیزمان خواهد داشت؟ اشاره خواهیم کرد.

در اثر احداث سد گتوند  و بالا آمدن آب دریاچه پشت سد، محیط دگرگون شده، برخی از فرصتهای شغلی و منابع در آمد غیر منقول، مانند کشاورزی از دست رفته وحتی مناطق مسکونی نیز تحت تاثیر آب قرار گرفتند.

ناگزیر برخی از سکنه مناطق مجاور سدها، که منبع درآمد خود را از دست داده اند، جهت سکونت و ایجاد منبع جدید درامدی مهاجرت کردند. باآبگیری سد گتوند دربخش بالا دست سد  18 روستا در شهرستان مسجد سلیمان به زیر آب رفته و 9 روستای دیگر این شهرستان در حریم دریاچه این سد قرار گرفت.

در شهرستان لالی نیز 14 روستا در حریم این سد قرار گرفت که 11 روستای آن در بخش آبماهیک قرار دارد.

از طرفی دیگر رسوب گذاری حاصل از فرسایش موجب کاهش چشمگیر عمر مفید این سد و پر شدن مخزن شده و دیگر آنکه موجب خوردگی فلزات و تاسیسات سد و کاهش عمر مفید آنها خواهد شد.

حضور قابل توجه سازند گچساران و انحلال پذیری بالای گنبد نمکی عنبل پدیده هایی مخاطره آمیزمثل فرونشست،لغزش زمین(Landslide) و ریزش(Collapse) نیز در مخزن سد قابل توجه و بررسی می باشد.
وجود سازندهای نمکی عنبل  در مخزن باعث گردیده بخشی از آب مخزن شور شده و به تبع آن آب کارون در پایین دست سد تحت تاثیر قرار گیرد.بطوری که گنبد نمکی عنبل اثرات زیست محیطی قابل توجهی بر کشاورزی،دامپروری وصنعت آبزی پروری،صنعت،سلامت وبهداشت ساکنین پایین دست سد به همراه داشته است.

میزان نمک حل شده در عمق پایین دریاچه پشت سد گتوند اکنون بیش از ۱۰برابر شوری آب خلیج فارس برسد.باجریان آب شور سد گتوند به خلیج فارس شاهد تخریب  اکوسیستم خلیج فارس وحیات ابزیان درپایین دست سد خواهیم شد.

با احداث سد در بخش بهداشت و سلامت شاهد شور شدن آب شرب ورواج بیماری پوستی دربین ساکنین پایین دست سد هستیم.

در بخش کشاورزی با توجه به اینکه استان خوزستان با كشتزارهاي وسيعي كه دارد قطب كشاورزي كشوراست.استان خوزستان رتبه اول کشور برحسب تولیدات زراعی و توليد محصولات غذايي اين استان بيش از نيمي از نياز كشور را تامین می کند . زمین‌هایی که تحت آبیاری سد گتوند هستند، بیش از ۴۲۰هزار هکتار است که محصولات متنوع ازقبیل گندم،صیفی جات،ذرت ونیشکر در این زمین‌ها کشت می‌شود. محصولات زراعی نسبت به شوری آب، آستانه تحمل متفاوتی دارند و باید میزان شوری آب متناسب با حساس‌ترین گیاه منطقه باشد .شور شدن آب باعث کاهش تولید محصولات کشاورزی می شود. شورشدن بیش از حد آّب دریاچه درآینده موجب نابود شدن حاصل خیزترین و وسیع ترین جلگه خاورمیانه می شود.نابود شدن جلگه خوزستان پیامدهای شومی برای استان خوزستان ازجمله باعث مهاجرت کشاورزان وآواره شدن آنها به شهرها واستانهای دیگربراي يافتن شغلي ديگرباشيم كه نتيجه آن گسترش حاشيه نشيني، خالي شدن روستاها،افزايش بيكاري وناهنجاري هاي اجتماعی است.شوری بیش ازاندازه آب پشت دریاچه  تاثیر شدیدی  بر کیفیت و میزان تولید، ایجاد معضل برای کیفیت اراضی کشاورزی و بحرانی شدن صنعت کشاورزی و سایر صنایع وابسته به آب رودخانه خواهد داشت.

سد گتوندهویت تاریخی جلگه خوزستان ونقش انکار ناپذیر آن در کشاورزی کشوررا مخدوش می کند.درآخر ازنظر نویسنده اگر برای شوری آب سد گتوند علاجی اندیشیده نشود و اقدام عاجل صورت نگیرد سد گتوند دراینده جز نابودی زمین‌های کشاورزی پایین‌دست و آوارگی روستانشینان منطقه، ارمغانی نخواهدداشت. و به زودی زمین‌های منطقه شمال خوزستان تبدیل به شوره‌زارخواهندشد. صدای مظلومیت کارون هرچه سریعتر باید شنیده شود و برای رفع مشکلات ومعضلات سد گتوند باید در سطح استانی و کشوری کارگروهای تشکیل شود.

درسطح استان باید ازطرق رسانه ای شدن ابعاد و مشکلات  سد گتوند و نمایندگان استان درمجلس شورای اسلامی  این موضوع پیگیری شود.

در سطح کشوری باید کارگروهی ازمتخصصان وصاحب نظران و سازمانهای و نهادهای از جمله وزارت نیرو،نهاد ریاست جمهوری، سازمان مدیریت وبرنامه ریزی و سازمان  محیط زیست برای رفع مشکلات ومعضلات سد گتوند تشکیل شود.
موسی محمدی احمد محمودی