عصرجهان/ارسلان علیزاده
روسیه در صد و پنجاه سال اخیر چه هنگامی که توسط تزارها اداره می‌شد و چه هنگامی که بخشی از اتحاد جماهیر شوروی سابق به شمار می رفت، همواره یکی از کشورهایی بوده است که به خاک ایران چشم طمع بسیار ورزیده و به رغم تحریف تاریخ، این کشور بیشترین خیانت ها را نسبت به مردم ایران روا داشته است.
فریدون آدمیت در کتاب اندیشه ی ترقی و حکومت قانون در عصر سپهسالار در خصوص سیاست روس ها در ایران می نویسد: «روس دشمن مطلق ایران بود، دشمن استقلال و آزادی و ترقی و تمامیت ارضی ما بود. ما را ناتوان و عقب مانده می خواست که سیاست صرف متجاوزانه نظامی و استعمار اقتصادی خویش را پیش ببرد با هر نقشه اصلاح و تغییری سرستیزگی داشت گفته‌ی امیر کبیر را شنیدیم که در خیال، کنستیتیون داشت و مانع بزرگ او روسیان بودند و نیز دیدیم که افسون روس بود که دولت ایران شاگردان خود را از فرانسه احضار کرد چنین تلقین می نمود که آنها جمهوری پرست و بی دین خواهند گشت مخالفت روس با پیشرفت ایران به حدی بود در دوره ی سپهسالار که ایران درخواست به عضویت در اتحادیه بین المللی پستی داد روسیه از او ممانعت کرد».
روس ها در دوران پادشاهی فتحعلی شاه دومین شاه دودمان قاجار با تحمیل دو عهدنامه ننگین گلستان و ترکمن چای عملا ایران را تجزیه کردند و بدین ترتیب قسمت های مهمی از حاصاخیز ترین مناطق کشورمان را به یغما بردند. علاوه براین به توپ بستن مجلس در زمان محمد علی شاه قاجار، اشغال تبریز، اشغال شمال ایران و تهدید به اشغال کل کشور در دوران قاجاروهمچنین کشتار بی رحمانه ی جوانان کشورمان به وسیله ی جنگ افزارهای اهدایی به صدام حسین در جنگ تحمیلی هشت ساله و حمایت از قطع نامه های شورای امنیت علیه ایران مشتی از خروار خروار خیانت و تجاوز روس ها به این آب و خاک است. بنابراین به وارون تبلیغات رسمی که متاسفانه بیشتر هم توسط مقامات کشورمان ترویج می شود از زمان مشروطه تا کنون دشمن اصلی ایران به طور قطع نه انگلیس و امریکا که روسیه ی جنایتکار بوده است.
مهدی مطهرنیا در گفتگو با روزنامه ی ابتکار می گوید: «روسیه همواره تلاش کرده است از ایران به عنوان برگ برنده ای از کشورهای غربی خصوصا امریکااستفاده کند و به هیچ وجه در رئالیسم روسی خود در حوزه سیاست خارجی به ایران به عنوان شریک استراتژیک ننگریسته است اگر چه در دهه های گذشته به دلیل فعل و انفعالاتی که در داخل ایران بعد از انقلاب اسلامی رخ داد و در منطقه پژواک داشت تلاش داشتند خود را در جبهه ی موافقان و دوستان نشان دهند اما در عمل همواره تلاش کرده اند از امتیازات ایران در حوزه ی منطقه ای و بین المللی استفاده کرده و به گونه ای از ایران به عنوان شریک تجاری سیاسی خویش در جهت منفعت بیشتر بهره ببرند . ”
اصولاهرگونه رابطه اعم از سیاسی یا تجاری روسیه با ایران در رابطه فی مابین روسیه و امریکا تعریف می شود . به همین دلیل است که روسیه در طول این یکصدو پنجاه سال عموما و در دهه های اخیر خصوصا بارها و بارها در بزنگاهای حیاتی عهد شکنی کرده و ایران را در برابر چالشهای پیش رو تنها گذاشته است با این توصیف این کشور به هیچ عنوان نمی تواند شریک راهبردی ایران به حساب آید زیرا اصولا منافع مشترک دو کشور نسبت به هم همخوانی که ندارد هیچ در تعارض کامل هم است .
حشمت الله فلاحت پیشه در تحلیل رویکرد روسیه نسبت به ایران می گوید: ” معادلات سطح جهان میان امریکا و روسیه در این میان بسیار نقش دارد در رابطه میان قدرت های بزرگ و کوچک هر گاه در عرصه بین المللی قدرت ها به توافق نزدیک شوند و اختلافات شان را به حداقل برسانند امکان بازی برای بازیگر کوچک و متوسط دشوارتر است اما وقتی اختلاف در سطح جهانی میان قدرت ها وجود داشته باشد امکان بازی بهتر برای بازیگر کوچک و متوسط وجود دارد. او همچنین می گوید در طول تاریخ هیچ کشوری به اندازه ی روسیه به ایرانی ها ظلم نکرده است. ”
تکیه به روس ها تکیه به باد است و تکیه به باد، آب در هاون کوبیدن است. در طول تاریخ به کرات شاهد بوده ایم که این کشور تکیه گاه مناسبی برای ما نیست. تا بوده روسیه فرصت طلب بوده و در بحرانی ترین حالت ممکن از پشت به ایران خنجر زده است درست است کینه توزی و نگاه به گذشته ی صرف الزاما شایسته ی ملت بزرگ ایران نیست اما بی تردید درس گرفتن از تاریخ و وقایع مرتبط با آن کار اندیشمندان است و به گواه تاریخ ایرانی ها هم با اندیشیدن بیگانه نبوده اند و اکنون هم بیگانه نیستند.
صادق خرازی سفیر اسبق ایران در فرانسه می گوید: «نوعی بی اعتمادی ملی در نهاد ایرانی ها نسبت به روسیه به دلیل گذشته و رفتار متناقض در مسیر تاریخ وجود دارد ضربه ای که در مسیر تاریخ از روس ها خورده ایم از امریکایی ها نخورده ایم اگر چه از امریکایی ها بسیار دلخورتر هستیم در بسیاری از مسائل وارد درگیریهای جدی تری با امریکایی ها شده ایم اما ذات مناسبات ایران و روسیه این گونه است که ما به هیچ وجه زمینه ای برای اتحاد استراتژیک بین ایران و روسیه نخواهیم داشت روسیه نه می تواند چنین روابطی داشته باشد ونه می خواهد».
قرض های شاهان بی لیاقت قاجار از روسیه برای گشت و گذار و خوشگذرانی در فرنگ یکی از عواملی بود که ایران را هرچه بیشتر به روسیه وابسته تر می کرد . روس ها آزادانه درایران آمد و شد می کردند ، آقایی می کردند، روز روشن به زنان و دختران ایرانی تجاوز می کردند و هیچ احدی جرات نمی کرد به آنها بگوید بالای چشم تان ابروست و این در حالی بود که امریکایی ها مصصم بودند در ایران اصلاحات ایجاد کنند که البته روس ها با نفوذی که در ایران داشتند مانع آن می شدند .
درست است که از دودمان قاجار جز نامی آن هم شریرانه نمانده است و در روابط بین الملل نیز تغییراتی ایجاد شده که به زعم بعضی از مقامات عالی رتبه ی کشورمان خروجی آن می تواند هم پیمانی ایران وروسیه مقابل جهان غرب وامریکا را در پی داشته باشد اما همان طوری که پیش تر گفته شد منافع ملی این دو کشور بر اساس شواهد و مدارک بسیار مبرهن در تعارض با یکدیگر واقع شده اند و به هیچ وجه امکان همگرایی بین این دو وجود ندارد و از این روست که به نظر می آید امتیاز دادن به روسها به عنوان مثال در خصوص رژیم حقوقی خزر و پایگاه نظامی شهید نوژه و همچنین اخذ وام از آن کشور و … با توجه به پیشینه ی بسیار ریاکارانه شان به مصلحت کشورمان نیست که صد البته با منافع ملی آن مغایرت دارد.
صادق خرازی می گوید: «مناسبات ایران و روسیه زمانی به نقطه ی مطلوب می رسد که ایران بتواند مناسبات خود با غرب و امریکا را تعریف کند و همان طورکه روس ها از کارت ایران در برابر غرب و امریکا استفاده می کنند و با آن بازی می کنند ما هم به عنوان کشوری که دارای موقعیتی فراتر از مرزهای جغرافیای سیاسی هستیم و ایدئولوژی در سیاست خود داریم و موقعیت ژئوپلتیک، ژئواستراتژیک و ژئواکونومیک داریم باید بدانیم که بخش عمده ای از بحث و مناسبات ما با روسیه به مناسبات ما با غرب و دنیای اسلام و ایالات متحده امریکا و نهضت های بیداری مربوط است».
در پایان لازم می دانم به این گفته ی امیر کبیر اشاره شود که می گفت: دو گروه بیشترین دشمنی را نسبت به ایران و ایرانی روا می دارند یکی روسیه که به هیچ وجه دوست ندارد پیشرفت ایران را ببیند و یکی هم اعراب که دشمن شماره یک این سرزمین به حساب می آید و این درحالی است که متاسفانه برخی مدیران رده بالای کشورمان اکنون این دو قوم را رفیق گرمابه و گلستان خود می دانند.

مطلبی که خوانید از سری یادداشت های مخاطبین است و انتشار آن الزاما به معنی تایید تمام یا بخشی از آن نیست.