پایگاه خبری عصرجهان؛یدالله مرادی-وقوع انقلاب اسلامی در ایران بعنوان آخرین انقلاب به تمام معنا و مفهوم و ابعاد، قرن بیستم بوده که تحول شگرف در سطح منطقه و جهان در ساختار سیاسی ، فرهنگی ، اقتصاد و نظامی پدید آورد و حال علیرغم 43 سال از وقوع آن هنوز صاحب نظران در بررسی و شناخت علل و چگونگی وقوع آن می باشند ، لذا پاسخ به این سوال که چرا انقلاب در ایران بعنوان جزیره ثبات به تعبیر جیمی کارتر رئیس جمهور وقت امریکا شکل گرفت؟ و تازه در قرنی که همه انقلابات و حرکت های ضد استعماری عنوان سوسیالیستی و یا لیبرالیستی را جدای از دین و خدا ، یدک می کشیدند ، چطور انقلابی با عنوان اسلامی شکل گرفت و معادله قدرت را بین دو بلوک شرق و غرب بهم ریخت و هردو را به چالش کشید؟
این سوالات و دهها سوال دیگر هنوز بی پاسخ مانده اند؟ اینکه در دانشگاه های معتبر جهانی مثل کمبریج ، سوربن ، هاروارد ، برکلی و...... کرسی اسلام شناسی و شیعه شناسی بر پا داشته اند و مطالعات پیرامون تاریخ و هویت ایران و ایرانی را مطرح نمایند و مطالعاتی و پژوهشی مستقر نموده اند تا بتوانند به عمق این واقعه بزرگ نیمه دوم قرن بیستم (1979 م) شاید دست یابند.
در یک جمع بندی نهائی 5 نظریه مهم در خصوص علل مهم در شکل گیری این تحول عظیم طرح شده که عبارتند از :
1-علل و عوامل اقتصادی: ارزان شدن نفت سال 56 ، پایان جنگ اعراب و اسرائیل ، کوچ نشینی و مهاجرت گسترده روستائیان به شهر و ....)
2-دیدگاه مدرنیزاسیون که به تحولات صنعتی و پیشرفت و توسعه فرهنگی و دانشگاهها، مدارس، آزادی زنان، انتخابات و برخورداری از امکانات رفاهی زندگی شهر نشینی در مقابل سنت گرایی طبقات مذهبی توسط حکومت پهلوی ایجاد شده بود )
3- موضوع طرح فضای بازسیاسی ناشی از روی کار آمدن حزب دموکرات در امریکا و ایجاد فشار بر حکومتهای وابسته برای کاهش زندانیان سیاسی و آزادیهای اجتماعی ، فرهنگی و سیاسی)
4- دیدگاه تئوری توطئه و بیان ادعاهایی مبنی بر اینکه حکومت محمد رضا در حال تبدیل به یک قدرت منطقه ای بود و منافع ابر قدرتها را به خطر می انداخت ، یا اینکه انگلستان درصدد انتقام از محمد رضا شاه برای طرح ملی شدن نفت و استقرار امریکا بجای انگلستان بود و بیماری محمد رضا شاه و ناتوانی در اداره کشور و عدم اختیار به دیگران و .....
5- ارائه نظریه جامعه مذهبی مبنی بر اینکه این انقلاب خواست خدا بود و مشیت و اراده الهی و امام زمانی بر آن تعلق گرفت و باید اینطور میشد.(در حد وسع تحلیل این ۵ نظریه را پایان نامه ارشد خود در دانشگاه شهید بهشتی تهران ارائه داده ام که در کتاب هجرت فکری، فرهنگی عامل سقوط پهلوی چاپ شده)
حول هر کدام از این نظریات جای نقد و بررسی و تحلیل دارند و اذعان آنها کتب متعدد نوشته اند و صدها پژوهش اما هنوز این سوالات جای طرح شدن آنهم بعد از نزدیک به نیم قرن از پیروزی آن دارد.
اینکه اسلام و شیعه و قرآن و مسجد نقش تعیین کننده ، محوری ، زیر ساختی و اصلی را داشته شک نباید کرد اما آیا همه معتقدان به اسلام و قرآن و شیعه هم همین همراهی و همگامی و هماهنگی را با چهره بی بدیل روحانیت (امام خمینی (ره)) داشته و دارند؟ ، و از طرفی اینکه همه جریانات ضد پهلوی در دهه 50 یا سرکوب شدند یا مرغوب و یا در انزوا بودند و فرار از کشور و جمعی هم در زندان بوده و جریانات مذهبی به رهبری سید روح الله خمینی با درک درست از این خلاء جهت گیری مطالبات مردمی را بسوی استقرار نظامی اسلامی و دینی هم با تدبیر و صلابت جهت داد جای تردید وجود ندارد، اما اینکه خمیر مایه ی تفکرات مردم و حرکتهای بی محابای آنها در اعتراض به نظام سلطنت و تمرکز بر رهبریت آن عالم روحانی توانست دو نظام سوسیالیستی شوروی ( شرق) و لیبرالیستی امریکا (غرب) را دچار بهت و عدم تصمیم گیری در حمایت از تداوم حکومت پهلوی نمود و رسماً در کنفرانس گوادلوپ (1978 م) این عدم حمایت را اعلام داشتند و در برابر خواست مردم ایران سر تسلیم فرود آوردند هنوز ابعاد و چرائی آن اعلام نظر مکشوف نگردیده و اینجاست که باید فرضیه های جدید و سوالات اصلی و فرعی دیگری را برای یک پژوهش جامع پیرامون علل پیروزی سریع و دقیق انقلاب اسلامی به اهل فکر و نظر ارائه داد.
برای اینکه، توفیق و افتخار و خوشحالی خودم را در چهل و سومین بهار آزادی و استقلال این ملت به مرحله ظهور برسانم ضمن طرح این نظریه که برداشت نموده ام به کوتاهی عرض می نمایم که کشور ایران ، هویت ایران و جغرافیای کنونی ایران نه پذیرای ظلم و استبداد در طول تاریخ بوده و نه وابستگی تحت الحمایه بودن را بر می تابد، از چندگانگی سیستم حکومت پهلوی که میخواست هم شاه وسلطنت را به عنوان موهبت الهی در تاریخ کهن قبل از اسلام بازیابی نماید و هم ژست و ادای روشنفکرانه در برابر مظاهر نظامهای دموکراسی را تبلیغ می کرد و هم در نقش حامی دین خود را کمربسته امام رضا (ع) می‌دانست و توجه به روحانیت آرام و بی آزار ایفای عمل می نمود، در اصل جامعه ایران را بر سر سه راهی (مدرنیسم، پان ایرانیست، اسلام خواهی) سرگردان و بی هویت نمود و هنر حضرت امام خمینی (ره) در گره زدن این سه محور در قالب احیای هجرت فکری، فرهنگی جامعه بود و به خوبی از عهده این هنر برآمد و این تحول عظیم را شکل داد و چون ریشه در باور مندی جامعه و هویت ایرانی داشت هم مستحکم شد وهم استمرار یافت و هم هنوز دشمنانش نتوانسته اند بدیلی برای آن تعیین و معرفی نمایند.
بهار انقلاب اسلامی را در جشن ملی ۱۴۰۰ پاس بداریم .