اسرائیل سیاستی به نام «ابهام هستهای» را دنبال میکند؛ یعنی نه تأیید میکند که سلاح هستهای دارد و نه آن را انکار میکند. این استراتژی باعث شده تا هیچ بازرسی رسمی از تأسیسات هستهای آن (مانند دیمونا) صورت نگیرد.
پایگاه خبری عصرجهان یکی از بزرگترین چالشهای اخلاقی و سیاسی در نظام غیرتکثیر سلاحهای هستهای (NPT) است. وضعیت اسرائیل کاملاً متفاوت از ایران است و این تفاوت، اعتبار آژانس بینالمللی انرژی اتمی را زیر سوال میبرد.
واقعیتهای کلیدی درباره اسرائیل
عدم عضویت در NPT: اسرائیل هرگز معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای را امضا نکرده و بنابراین هیچگونه تعهد قانونی برای پذیرش پادمانهای آژانس ندارد.
سیاست ابهام هستهای: اسرائیل سیاستی به نام «ابهام هستهای» را دنبال میکند؛ یعنی نه تأیید میکند که سلاح هستهای دارد و نه آن را انکار میکند. این استراتژی باعث شده تا هیچ بازرسی رسمی از تأسیسات هستهای آن (مانند دیمونا) صورت نگیرد.
شواهد قوی: با وجود عدم تأیید رسمی، جامعه جهانی، کارشناسان نظامی و گزارشهای اطلاعاتی (از جمله توسط آمریکا و روسیه) به طور گسترده توافق دارند که اسرائیل دارای حدود ۹۰ تا ۴۰۰ کلاهک هستهای است و قابلیت پرتاب آنها را با موشکهای بالیستیک و زیردریاییها دارد.
چرا این وضعیت دوگانه ایجاد شده؟
حمایت سیاسی غرب: ایالات متحده و کشورهای اروپایی به دلایل استراتژیک و امنیتی، از وضعیت خاص اسرائیل حمایت کرده و هرگز اصراری بر بازرسی از آن نکردهاند.
تفاوت در رویکرد: در حالی که ایران (عضو NPT) تحت شدیدترین نظارتهاست، اسرائیل (غیرعضو) در سایهای از ابهام باقی مانده است. این موضوع باعث میشود انتقادات به ایران، اغلب به عنوان «سیاستزدگی» تعبیر شود.
این وضعیت نشاندهنده یک نقص ساختاری در نظام غیرتکثیر است. تا زمانی که معاهده NPT به صورت یکسان برای همه کشورها (حتی قدرتهای هستهای غیررسمی) اعمال نشود، اعتبار آن در نگاه بسیاری از کشورهای جهان، بهویژه در خاورمیانه، خدشهدار خواهد ماند.