آیا دیدار اخیر دونالد ترامپ و شی جینپینگ صرفاً یک نمایش برای «خرید» سیاست کلی و دیپلماسی عمومی چین بوده یا دستاوردی ملموسی داشته است؟ بررسی این پرسش نیازمند نگاهی فراتر از ادعاهای رسانهای و واکاوی شواهد عینی است
پایگاه خبری عصرجهان؛خلیل جهان تاب - دونالد ترامپ در مصاحبهای با شبکه «فاکس نیوز» ادعا کرد که رئیسجمهور چین پیشنهادی برای تضمین آزادی دریانوردی در تنگه هرمز داده و مایل است توافقی با ایران حاصل شود؛ هرچند تأکید کرده که پکن تجهیزات نظامی به ایران نخواهد داد. اما به نظر میرسد این سخنان بیشتر نشاندهنده بازگشت ترامپ با «دست خالی» است، چرا که این وعدهها در واقع تکرار سیاستهای همیشگی پکن هستند و نوآوری خاصی در آنها دیده نمیشود:

اولاً، چین و ایران همواره از اصل «آزادی دریانوردی» حمایت کردهاند، اما تفاوت اصلی در «روش و شیوه» اجرای این اصل است؛ در حالی که چین در این مصاحبه هیچ وعده عملی یا راهکار جدیدی ارائه نداد. ثانیاً، اگرچه پکن خود را «قدرت مسئولیتپذیر» معرفی کرده و ادعا میکند به هیچیک از طرفین درگیر سلاح نمیدهد، اما گزارشهای متعددی از کمکهای اطلاعاتی، ماهوارهای و حتی تأمین سوخت موشکها (بهصورت غیرمستقیم) برای ایران و یمن در طول جنگ و پیش از آن وجود داشته است. ثالثاً، تمایل چین به حلوفصل مسئله ایران، سیاستی قدیمی و تکراری است که هیچگاه تغییر نکرده است.
در روزهای آتی مشخص میشود که آیا ترامپ با «خرید» سیاستهای کلی از چین پُز میدهد یا خیر. اما واقعیت این است که چین و آمریکا در حوزههای راهبردی و ژئوپلتیک، رقیب همدیگر هستند و نه شریک؛ و هر دو قطعا به دنبال برتری هژمونیک خود در جهان هستند. بنابراین، نمیتوان انتظار داشت که این رقابت استراتژیک، ناگهان به همکاری عملیاتی علیه منافع ایران تبدیل شود.