تاریخ هر قوم را تنها با شمشیر و سیاست نمینویسند؛ گاه یک واژه، یک کتاب و یک عمر پژوهش، از هزاران نبرد ماندگارتر است. استاد ظهراب مددی، از برجستهترین پاسداران فرهنگ بختیاری، با دههها تلاش علمی، گنجینه زبان مادری را از گزند فراموشی نجات داد و نشان داد پاسداری از فرهنگ، کمتر از پاسداری از مرزهای جغرافیایی نیست.
پایگاه خبری عصرجهان؛ پرویز دوید خسروی -تاریخ هر قوم را تنها با شمشیر و سیاست نمینویسند؛ گاه یک واژه، یک کتاب و یک عمر پژوهش، از هزاران نبرد ماندگارتر است. اگر دلاوران بختیاری از مرزهای این سرزمین پاسداری کردند، فرهیختگانی نیز بودند که از مرزهای فرهنگ، زبان و هویت این قوم کهن حراست کردند. بیتردید استاد ظهراب مددی از برجستهترین این پاسداران فرهنگ بختیاری است.
او در سال ۱۳۳۰ در امیدیه خوزستان دیده به جهان گشود؛ هرچند در شناسنامه، زادگاهش ایذه ثبت شده است. از تیره اصیل قیصروند، شاخه علیمردانخانی، طایفه عالیمحمودی دینارانی از باب هفتلنگ و ریشهدار در سوسن ایذه است؛ سرزمینی که عطر بلوط، صدای کرنا و نوای زبان بختیاری در تار و پود زندگی مردمانش جاری است.
دوران کودکی و نوجوانی را در امیدیه و مسجدسلیمان سپری کرد و پس از تحصیل در دبستانهای ابنسینا، ششم بهمن و دکتر شریعتی و سپس دبیرستان سینای مسجدسلیمان، راهی دانشگاه فردوسی مشهد شد. پس از پایان تحصیلات و انجام خدمت سربازی در ژاندارمری، لباس پرافتخار معلمی بر تن کرد و سالها در دبیرستانهای ایلام و سپس مسجدسلیمان، چراغ دانایی را برای نسلهای آینده روشن نگاه داشت.
اما رسالت بزرگ استاد مددی تنها در کلاس درس خلاصه نشد. از همان سالهای نوجوانی، پرسشی در ذهن او جوانه زد: چرا واژهها، اصطلاحات و گنجینه زبان بختیاری نباید ثبت و ماندگار شوند؟ همین دغدغه، با هدایت استادان برجستهای همچون دکتر حمید زرینکوب، دکتر رضا زمردیان، شادروان دکتر رحیم عفیفی و دکتر گیتی فلاحرستگار، به پژوهشی علمی و ماندگار تبدیل شد.
حاصل دههها تلاش بیوقفه، آثاری است که امروز از مهمترین منابع زبان بختیاری به شمار میروند: سه جلد واژهنامه زبان بختیاری که حاصل سالها گردآوری، بررسی و ثبت واژگان این زبان کهن است؛ کتاب شیوه نگارش زبان بختیاری که گامی ارزشمند در سامانبخشی به نگارش این زبان محسوب میشود؛ و مجموعه شعر «دا ولاتت کیهنه؟» که جلوهای از عشق و دلبستگی او به زبان مادری است.
قلم استاد مددی تنها به کتاب محدود نماند. دهها مقاله پژوهشی درباره فرهنگ، آیینها، طنز، ادبیات شفاهی و شیوه زندگی بختیاری، نقد آثار حوزه زبان بختیاری و برگردان متون فارسی به زبان بختیاری، بخشی دیگر از خدمات ارزشمند او به فرهنگ این سرزمین است.
استاد ظهراب مددی از نسلی است که بیهیاهو خدمت کرد؛ نه در پی شهرت بود و نه در اندیشه مقام، بلکه باور داشت زبان مادری، شناسنامه یک ملت است و هر واژهای که از میان برود، بخشی از هویت تاریخی یک قوم به فراموشی سپرده میشود. از همین رو، عمر خویش را وقف حفظ واژگان، اصطلاحات، ضربالمثلها و میراث زبانی بختیاری کرد تا آیندگان بدانند این زبان، زبانی زنده، پویا و ریشهدار است.
امروز هر پژوهشگری که در حوزه زبان بختیاری قلم میزند، بیتردید از دستاوردهای علمی استاد مددی بهرهمند میشود؛ زیرا او از نخستین کسانی بود که پژوهش درباره زبان بختیاری را از حوزه علاقه شخصی به عرصه پژوهش علمی و دانشگاهی وارد کرد.
سردیارون بختیاری با نهایت احترام، استاد ظهراب مددی را در زمره چهرههای ماندگار زاگرسنشینان معرفی میکنند؛ مردی که نشان داد پاسداری از فرهنگ و زبان، کمتر از پاسداری از مرزهای جغرافیایی نیست و آنان که حافظ هویت یک ملتاند، نامشان برای همیشه در حافظه تاریخ ماندگار خواهد ماند.
به پاس بیش از نیمقرن تلاش صادقانه در راه پاسداری از زبان، فرهنگ و هویت بختیاری، سر تعظیم در برابر این معلم فرهیخته و پژوهشگر برجسته فرود میآوریم و برای ایشان تندرستی، عزت و ماندگاری آرزو میکنیم.
پرویز دوید خسروی
تیرماه ۴۰۵