دکتر حمید بورد، با پشتوانه سال‌ها حضور در بدنه تخصصی و مدیریتی صنعت نفت، اکنون در نقطه‌ای ایستاده است که تجربه عملیاتی و شناخت ساختاری این صنعت می‌تواند در خدمت سیاست‌گذاری و راهبری کلان آن قرار گیرد.
یادداشت ارسالی|کریم آرمین - نفت، برای ایران فقط یک ثروت زیرزمینی نیست؛ بخشی از تاریخ، هویت اقتصادی، امنیت ملی و آینده توسعه این سرزمین است. صنعتی که نبض اقتصاد کشور با تپش آن پیوند خورده و هر تصمیم در سطوح عالی مدیریتی آن، می‌تواند بر سرنوشت تولید، سرمایه‌گذاری، اشتغال، درآمدهای ملی و جایگاه ایران در معادلات انرژی جهان اثرگذار باشد.
مدیریت چنین صنعتی، پیش از هر چیز، به شناخت نیاز دارد؛ شناختی برخاسته از تجربه، نه صرفاً آموخته‌های نظری؛ شناختی که در راهروهای اداری به دست نمی‌آید، بلکه در دل میدان‌های نفتی، در پیچیدگی عملیات حفاری، در دشواری‌های تولید، در مدیریت تأسیسات و در مواجهه با واقعیت‌های سخت صنعت نفت شکل می‌گیرد.
از همین منظر است که وقتی کارنامه حرفه‌ای دکتر حمید بورد را مرور می‌کنیم، با مدیری روبه‌رو می‌شویم که مسیر خود را از بدنه فنی و کارشناسی صنعت نفت آغاز کرده، پله‌های مسئولیت را در متن عملیات و مدیریت شرکت‌های بزرگ نفتی پیموده و سرانجام به جایگاه معاون وزیر و مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران رسیده است.
این مسیر، صرفاً فهرستی از عناوین مدیریتی نیست؛ روایت سال‌ها حضور در بخش‌های گوناگون صنعتی است که اداره آن، آمیزه‌ای از دانش مهندسی، قدرت تصمیم‌گیری، شناخت اقتصادی و درک عمیق از مناسبات پیچیده انرژی را می‌طلبد.
*از دانش مهندسی تا حکمت مدیریت*
یکی از وجوه برجسته کارنامه علمی دکتر حمید بورد، پیوند میان دانش فنی و دانش مدیریت است.
کارشناسی ارشد مهندسی مکانیک از دانشگاه صنعت نفت، کارشناسی ارشد مدیریت اجرایی از دانشگاه صنعتی شریف و دکتری مدیریت از دانشگاه شهید چمران اهواز، سه ضلع علمی مسیر تحصیلی ایشان را تشکیل می‌دهند.
این ترکیب، از یک سو با ماهیت فنی و مهندسی صنعت نفت ارتباط دارد و از سوی دیگر، به دانش اداره سازمان‌های بزرگ، مدیریت منابع و تصمیم‌سازی در سطوح کلان متصل می‌شود.
در صنعت نفت، مدیر موفق کسی است که بتواند میان زبان مهندسی و منطق اقتصاد، میان اقتضائات میدان و ضرورت‌های ستاد، و میان نیازهای امروز تولید و الزامات فردای توسعه، پیوندی منطقی برقرار کند.
نفت را نمی‌توان فقط با دانش مدیریت کرد و مدیریت را نیز نمی‌توان تنها با دانش فنی پیش برد. این صنعت به تلفیق هر دو نیاز دارد؛ تلفیقی که در پیشینه تحصیلی دکتر بورد قابل مشاهده است.
*کارنامه‌ای که در میدان نوشته شده است*
شاید مهم‌ترین ویژگی مسیر حرفه‌ای دکتر حمید بورد، آغاز فعالیت از نقطه‌ای باشد که بسیاری از مسائل واقعی صنعت نفت در آن شکل می‌گیرند: بدنه فنی و عملیاتی.
فعالیت به‌عنوان کارشناس فنی و مهندسی و سپس کارشناس ارشد فنی و مهندسی در شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب، نخستین فصل از این مسیر بود.
پس از آن، مسئولیت ریاست اداره کل حفاری در همین مجموعه، ایشان را با یکی از پیچیده‌ترین و حساس‌ترین حوزه‌های صنعت نفت پیوند داد.
حفاری، نقطه تلاقی دانش مهندسی، فناوری، سرمایه‌گذاری و مدیریت ریسک است. هر تصمیم در این حوزه، با هزینه‌های سنگین، محدودیت‌های عملیاتی و ضرورت دستیابی به نتایج دقیق فنی همراه است.
تجربه مدیریت پروژه‌های ویژه شرکت ملی حفاری ایران نیز فصل دیگری از حضور در این عرصه تخصصی بود.
این مسیر نشان می‌دهد که تجربه حرفه‌ای دکتر بورد، از لایه‌های اجرایی و فنی صنعت آغاز شده و به‌تدریج در گستره‌ای بزرگ‌تر از مسئولیت‌های مدیریتی توسعه یافته است.
*تجربه مدیریت در قلب تپنده تولید نفت ایران*
مدیرعاملی شرکت بهره‌برداری نفت و گاز مارون، یکی دیگر از مسئولیت‌های مهم دکتر بورد بود؛ شرکتی که جایگاه ویژه‌ای در ساختار تولید نفت کشور دارد.
اما نقطه عطف دیگر در کارنامه ایشان، مدیریت شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب است؛ مجموعه‌ای که ستون فقرات تولید نفت ایران به شمار می‌رود و حدود ۸۰ درصد تولید نفت کشور به این مجموعه وابسته است.
مدیریت چنین مجموعه‌ای، صرفاً اداره یک سازمان بزرگ نیست؛ مواجهه روزانه با مسئولیت صیانت از ظرفیت تولید ملی، حفظ و نگهداری تأسیسات، مدیریت نیروی انسانی متخصص، راهبری عملیات پیچیده و تصمیم‌گیری در شرایطی است که کوچک‌ترین اختلال می‌تواند پیامدهایی فراتر از مرزهای یک شرکت داشته باشد.
مدیریت مناطق نفت‌خیز جنوب، به معنای قرار گرفتن در قلب یکی از حساس‌ترین بخش‌های اقتصاد ایران است.
در چنین جایگاهی، مدیر باید هم زبان میدان را بداند و هم منطق تصمیم‌گیری کلان را بشناسد؛ هم محدودیت‌های عملیاتی را درک کند و هم ضرورت‌های راهبردی تولید را در نظر داشته باشد.
*از خشکی تا دریا؛ شناخت گستره جغرافیایی و عملیاتی نفت*
مدیریت شرکت عملیات اکتشاف نفت و سپس مدیرعاملی شرکت نفت فلات قاره ایران، بخش‌های دیگری از تجربه حرفه‌ای دکتر بورد را شکل می‌دهند.
نفت فلات قاره، به دلیل فعالیت در میدان‌های دریایی، با پیچیدگی‌هایی روبه‌روست که مدیریت آن را از بسیاری از مجموعه‌های دیگر صنعت نفت متمایز می‌کند.
عملیات دریایی، تأسیسات فراساحلی، نگهداری تجهیزات، توسعه میدان‌ها و ضرورت هماهنگی‌های فنی و عملیاتی، مجموعه‌ای از مسئولیت‌های سنگین را پیش روی مدیران این حوزه قرار می‌دهد.
قرار گرفتن در جایگاه مدیریت چنین مجموعه‌ای، در کنار تجربه قبلی در مناطق نفت‌خیز جنوب و شرکت‌های حفاری و اکتشاف، به معنای مواجهه با بخش‌های متفاوتی از جغرافیا و زنجیره عملیاتی صنعت نفت است.
این تنوع تجربه، از ویژگی‌هایی است که در بررسی مسیر مدیریتی دکتر بورد نمی‌توان از کنار آن به‌سادگی عبور کرد.
*رسیدن به قله مدیریت شرکت ملی نفت ایران*
مدیریت در صنعت نفت، سلسله‌مراتبی از مسئولیت‌هاست که هر مرحله آن، افق تازه‌ای از پیچیدگی‌ها و ضرورت‌های تصمیم‌گیری را آشکار می‌کند.
مدیر عاملی شرکت مهندسی و توسعه و سپس معاونت وزیر و مدیرعاملی شرکت ملی نفت ایران، مراحل مهم دیگری از مسیر حرفه‌ای دکتر حمید بورد هستند.
شرکت ملی نفت ایران، نهادی با مسئولیت‌های گسترده در حوزه اکتشاف، توسعه، تولید و راهبری بخش بزرگی از فعالیت‌های بالادستی صنعت نفت کشور است.
مدیریت این مجموعه، نیازمند نگاهی فراتر از اداره یک شرکت معمولی است؛ نگاهی که باید میان ضرورت‌های تولید، محدودیت‌های سرمایه‌گذاری، الزامات توسعه، ظرفیت‌های فناوری، مسائل نیروی انسانی و منافع بلندمدت کشور تعادل برقرار کند.
رسیدن به این جایگاه، فصل تازه‌ای در کارنامه مدیریتی دکتر بورد گشود؛ فصلی که در آن تجربه سال‌های حضور در بخش‌های مختلف صنعت نفت، در سطح مدیریت کلان شرکت ملی نفت ایران به کار گرفته می‌شود.
*چرا تجربه نفتی در سکانداری وزارت نفت اهمیت دارد؟*
وزارت نفت، وزارتخانه‌ای نیست که بتوان آن را صرفاً با دستورالعمل، بخشنامه و تصمیم‌های پشت میزی اداره کرد.
این وزارتخانه با صنعتی سروکار دارد که هر روز آن، عرصه تصمیم‌های پیچیده فنی، اقتصادی، مدیریتی و راهبردی است.
از افزایش ظرفیت تولید و توسعه میدان‌های مشترک تا نوسازی تجهیزات، تأمین مالی پروژه‌ها، ارتقای فناوری، مدیریت مصرف انرژی و صیانت از سرمایه‌های زیرزمینی کشور، همه و همه به مدیریتی نیاز دارند که ابعاد مختلف این صنعت را بشناسد.
در این میان، تجربه میدانی یک سرمایه ارزشمند است؛ زیرا فاصله میان تصمیم و اجرا را کاهش می‌دهد و امکان فهم دقیق‌تر مسائل را فراهم می‌کند.
دکتر حمید بورد در مسیر حرفه‌ای خود، با حوزه‌های مختلفی از صنعت نفت مواجه بوده است؛ از حفاری و اکتشاف تا بهره‌برداری و تولید، از میدان‌های خشکی تا عملیات دریایی و از مدیریت شرکت‌های تخصصی تا راهبری شرکت ملی نفت ایران.
این تنوع، پشتوانه‌ای برای شناخت چندبعدی از صنعت نفت فراهم می‌کند؛ شناختی که در جایگاه سرپرستی وزارت نفت می‌تواند در تدوین اولویت‌ها و پیگیری مسائل کلان این صنعت مورد استفاده قرار گیرد.
*نفت، بیش از مدیر اداری، به مدیر صنعت نیاز دارد*
واقعیت آن است که صنعت نفت ایران در مقطع کنونی با مسائل بزرگی روبه‌روست. محدودیت‌های سرمایه‌گذاری، نیاز به نوسازی زیرساخت‌ها، ضرورت افزایش بهره‌وری، پیچیدگی‌های بازار جهانی انرژی و لزوم حفظ ظرفیت تولید، همگی ضرورت بازنگری در شیوه‌های مدیریتی را برجسته می‌کنند.
در چنین شرایطی، یکی از معیارهای مهم در ارزیابی مدیران ارشد، میزان آشنایی آنان با بدنه واقعی صنعت و تجربه حضور در مسئولیت‌های عملیاتی است.
مدیری که حفاری را از نزدیک شناخته، با پیچیدگی تولید آشناست، مدیریت میدان‌های بزرگ نفتی را تجربه کرده و در حوزه عملیات دریایی مسئولیت داشته است، با مجموعه‌ای از واقعیت‌های عملیاتی مواجه بوده که در تصمیم‌گیری‌های کلان اهمیت دارند.
البته هیچ سابقه مدیریتی به‌تنهایی تضمین‌کننده موفقیت نیست. آنچه در نهایت جایگاه هر مدیری را مشخص می‌کند، عملکرد، دستاوردهای قابل سنجش، کیفیت تصمیم‌ها و میزان اثرگذاری او بر آینده صنعت است.
اما نمی‌توان انکار کرد که تجربه چندوجهی و شناخت میدانی، سرمایه‌ای مهم برای مدیریت یکی از پیچیده‌ترین صنایع کشور محسوب می‌شود.
*سخن آخر؛ برازندگی یک مسئولیت در آینه یک مسیر حرفه‌ای*
گاهی برای شناخت تناسب یک مدیر با مسئولیتی بزرگ، باید به جای توقف در عنوان امروز او، مسیر دیروزش را مرور کرد.
مسیر دکتر حمید بورد، از کارشناسی فنی و مهندسی در مناطق نفت‌خیز جنوب آغاز شده، از مدیریت حفاری، پروژه‌های ویژه، تولید، اکتشاف و عملیات دریایی عبور کرده و به مدیریت شرکت‌های بزرگ نفتی و مدیرعاملی شرکت ملی نفت ایران رسیده است.
در کنار این مسیر اجرایی، برخورداری از سه مدرک دانشگاهی در حوزه‌های مهندسی مکانیک، مدیریت اجرایی و مدیریت، ابعاد علمی و مدیریتی این کارنامه را تکمیل می‌کند.
وزارت نفت امروز به مدیریتی نیاز دارد که بتواند میان دانش و تجربه، میان میدان و ستاد، میان اقتضائات تولید و ضرورت‌های توسعه و میان منافع کوتاه‌مدت و مصالح بلندمدت کشور پیوند برقرار کند.
دکتر حمید بورد، با پشتوانه سال‌ها حضور در بدنه تخصصی و مدیریتی صنعت نفت، اکنون در نقطه‌ای ایستاده است که تجربه عملیاتی و شناخت ساختاری این صنعت می‌تواند در خدمت سیاست‌گذاری و راهبری کلان آن قرار گیرد.
سکانداری وزارت نفت، مسئولیتی بزرگ و تاریخی است؛ مسئولیتی که باید با برنامه، پاسخ‌گویی، شفافیت و دستاوردهای ملموس همراه باشد که دکتر بورد همگی را به خوبی داراست.
و شاید مهم‌ترین نکته در بازخوانی کارنامه دکتر بورد همین باشد: او مسیر صنعت نفت را از پایین‌ترین لایه‌های تخصصی و اجرایی تا عالی‌ترین سطوح مدیریتی پیموده است.
سکانداری وزارت نفت برازنده دکتر حمید بورد است؛ عنوانی که پشتوانه آن را باید در سال‌ها تجربه، حضور در میدان و شناخت پیچیدگی‌های صنعت نفت جست‌وجو کرد.
مطلب پیش نوشت از سری یادداشت‌های ارسالی مخاطبان پایگاه خبری «عصرجهان» است و انتشار آن لزوماً به معنای تایید یا رد محتوای آن نیست