پایگاه خبری عصرجهان؛ خلیل جهان تاب - توازن قوا در عرصه‌های مختلف دستخوش تغییر شده است؛ همان‌گونه که روزگاری برتری در یک رقابت ورزشی چنان آشکار بود که نتیجه‌ای سنگین رقم می‌خورد، امروز حتی حریفان کوچک نیز ممکن است نتیجه مساوی بگیرند. وضعیت نظامی نیز به همین شکل دگرگون شده است: در حالی که طرف مقابل به جنگنده‌های پیشرفته اف ۳۵ مجهز است، طرف دیگر به تولید پهپاد روی آورده است. این تقابل نشان می‌دهد که برتری فناورانه دیگر تنها عامل تعیین‌کننده نیست و نوآوری و سازگاری با شرایط نقش پررنگ‌تری یافته است.
پیشرفت فناوری نیز تولید سلاح را از انحصار قدرت‌های بزرگ خارج کرده است؛ امروز حتی با پرینترهای چندبعدی می‌توان سلاح‌هایی ساخت که با فیبر نوری کار می‌کنند. این واقعیت معنای بازدارندگی را تغییر داده و هر قدرتی را در هر سطحی با هزینه‌های بالقوه جدی مواجه می‌کند.
جنگ برای هر قدرتی، در هر سطحی، خسارت‌بار است. تجربه جنگ‌های جهانی اول و دوم گواه روشنی بر این مدعاست: کل جهان درگیر و متأثر از پیامدهای جنگ شد و جمعیت زیادی کشته شدند، آسیب دیدند یا آواره شدند. وضعیت فعلی را نیز می‌توان نوعی جنگ جهانی دانست؛ پیامدهای تنش‌های امروز در سطح کل دنیا فراگیر شده و تقریباً کل اروپا صحنه تظاهرات و آشوب بوده است. نکته مهم آنکه حتی اگر تنش‌های فعلی مدیریت شود، تازه برخی از پیامدهای آن آشکار خواهد شد.
جنگ امروز دیگر فقط در میدان نبرد رقم نمی‌خورد؛ اقتصاد به خط مقدم جدیدی تبدیل شده است. زدن یک پالایشگاه یا یک کشتی، اگر در بازه زمانی مستمر باشد، به شاخک‌های اقتصاد دنیا آلارم می‌دهد؛ یعنی حتی یک اقدام محدود، اگر تداوم یابد، می‌تواند زنجیره‌ای از واکنش‌های اقتصادی جهانی را برانگیزد.
در چنین شرایطی، خرید و تولید تجهیزات نظامی هدفی جز بازدارندگی و جلوگیری از جنگ ندارد و به نوعی دیپلماسی جنگ محسوب می‌شود؛ هرچه توان دفاعی قوی‌تر باشد، احتمال تجاوز و درگیری کمتر می‌شود. با این حال، اصل بنیادین آن است که جنگ تنها در شرایط ناچاری و برای دفاع توجیه‌پذیر است و اگر دفاع با دیپلماسی همراه باشد، نتیجه به مراتب بهتر خواهد بود. مسیر عقلانی، نه تسلیم و نه جنگ‌طلبی، بلکه ترکیب هوشمندانه دفاع و دیپلماسی است.