لقمان به فرزندش گفت: ای فرزندم از بی حوصلگی و بداخلاقی و بی تابی دوری کن که هیچ دوستی تحمل این خصلت ها را ندارد، در کارهایت آرام و بردبار، درتحمل زحمات برادران صبور و با همه خوش اخلاق باش ، رابطه با مردم و رعایت اخلاق اجتماعی یکی از مهمترین و گسترده ترین عرصه های خودسازی و پرورش توانایی های انسان است.
عصرجهان/به قلم هادی جلالی زاده
بسم الله الرحمن الرحیم
حُسن خُلق یک فضیلت است:
خوش اخلاق به کسی گفته میشود که با گشاده روی؛ زبانی ملایم و برخوردی شاد ومحبت امیز با مردم روبرو میشود؛برخورد او اینه تمام نمای است که همه میتوانند خود را در او مشاهده کنند؛ و در شرایطی این تونایی را دارد که با خشورویی با مردم و محیط اطراف خود بر خورد کند؛ برای اخلاق خوب معانی متفاوتی ارائه شده است که به بخشی از انها می پردازیم گر چه همه انها در یک راستا بوده و منافاتی با یکدیگر ندارند؛ اما در یک جمله کوتاه میتوان گفت (اخلاق یعنی موضع گیری) یعنی مواضعی که منطبق و نشات گرفته از خُلق ادمی باشد؛ و خُلق به صفات ؛مواضع و جهت گیری هایی میگویند که ملکه انسان شده است، خواه این ملکات فضایل باشند و خواه رذایل و همه افعال بدنی انسان نیز از همین ملکات است؛ و از ظهور و بروز این ملکات است: پیامبراکرم(ص) فرمودند: انما بُعِثتُ لاُتِمّم مکارِم الاخلاقِ: یعنی؛ براستی که من برای به کمال رساندن مکارم اخلاق مبعوث شده ام :

حال این یعنی چه؟ یعنی امده ام که با تزکیه، باکنار زدن غبار نفس از عقل و قلب،با وحی، با راهنمایی و رهبری، با تعلیم کتاب و حکمت، موضع گیری ها و جهت گیری ها انسان را در هر موضوع و امری به کمال برسانم بگونه ای که این کمالات ملکه او شود، نه یک کمال رفتار مقطعی و فرّار به جلو ؛ خوش اخلاق به کسی گفته میشود که با گشاده رویی، زبانی ملایم و برخوردی شاد و محبت آمیز با مردم رو به رو میشود: و در هر شرایطی این توانایی را دارد که با خوش رویی برخورد کند،بعضی از مردم بطور طبیعی خوش بر خوردند و این خود یکی از مواهب الهی است که نصیب هرکس نمیشود؛کسی که دارای اخلاق نیکوست باید خدا را با تمام وجودش شکر گوید، ولی گروهی چنین نیستند، اما میتوانند با تمرین و ممارست و به کار بستن اصولی دقیق حسن خلق و خوش اخلاقی را در وجود خود زنده کنند و اینجاست که حسن خلق یک فضیلت است. و چنان در عمق جانشان نفوذ کند که طبیعت ثانویه شود یعنی انقلابی در روح وجان آدمی؛ درحدیثی از امام علی(ع)میخوانیم: عُنوانُ صحِیفِه المُومِنِ حُسنُ خُلقِه : یعنی سرلوحه نامه عمل انسان با ایمان حسن خلق او است: میدانیم انچه در عنوان سرلوحه نامه اعمال قرار میگیرد حسن اخلاق بهترین و مهمترین انها است به تعبیردیگرچیزی است که قدر جامع اعمال نیک است و قبل از هر چیز نظرها را به خود جلب میکند. در همین زمینه پیغمر اسلام حضرت محمد (ص)میفرمایند:۳چیز است که، هر کس داشته باشد از من است و نه از خدای عزّوجلّ عرض شد ای رسول خدا انها کدامند؟ فرمودند:۱-بردباری؛ که به وسیله آن جهالت نادان را دفع کند.۲-پارسایی؛ که او را از نافرمانی خدا باز دارد.3-اخلاق خوش؛ که با آن در میان مردم زندگی کند:
امام صادق(ص) فرمود:
لقمان به فرزندش گفت: ای فرزندم از بی حوصلگی و بداخلاقی و بی تابی دوری کن که هیچ دوستی تحمل این خصلت ها را ندارد، در کارهایت آرام و بردبار، درتحمل زحمات برادران صبور و با همه خوش اخلاق باش ، رابطه با مردم و رعایت اخلاق اجتماعی یکی از مهمترین و گسترده ترین عرصه های خودسازی و پرورش توانایی های انسان است. در این میدان است که انسان میتواند دراثر ارتباط با انسانهای دیگر ارزشهای وجودی و سایر مهارتهای حرفه ای؛علمی ؛ اخلاقی و مدیریتی خود را بنمایاند و فضایل اخلاقی و کمالات انسانی را در خویش و جامعه نهادینه کند و به شکوفایی توانایی هایی دیگران نیز کمک نماید؛ در عرصه تعاملات اجتماعی؛سیاسی ؛مذهبی و فرهنگی حسن خلق و خوش اخلاقی جایگاه ویژه ای دارد و حسن خلق نخستین نمود توانایی شخصیت روحی؛ فکری و معنوی انسان است: با حسن خلق که خود یک فضیلت عظمی است میتوان یک جامعه را از سقوط نجات داد؛ این جاست که میگویند حسن خلق یک فضیلت است: هادی جلالی زاده
10 شهریور 1395