عصرجهان/محمدرضا کرمی
شهر خوب، شهری است که خوب می‌بیند، خوب می‌شنود، هیچکس را از یاد نمی‌برد و جای کسی در آن خالی نیست
از همان اوایلی که شهرها به وجود آمدند و زندگی شهر نشینی آغاز شد، مهندسان و طراحان به فکر ایجاد و گسترش شهر بر اساس یک نظم و پلان خاص و مشخص بوده است تا از یک سو دسترسی به همه آسان و ممکن باشد و از سوی دیگر زیبایی شهر را به همراه داشته باشد.
شهر و کشوری که ما در آن زندگی می‏کنیم به طرق مختلف در حال تغییر بوده و است، دلایل مختلف سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و … در طول سالهای اخیر تحولات سریع و چشمگیری را روی روحیه مردم و طرز دید و نگاه شان به زندگی داشته است و شاید به خاطر همین مسائل بود که ما نتوانستیم به مفهوم واقعی زیبایی و شهری که در آن زندگی می کنیم، فکر کنیم.
در شهرهای مدرن، زیبایی حرف اول را می‏زند و مانند بسیاری از کالاها به مردم عرضه می‏شود و هزینه های هنگفتی نیز بابت آن پرداخت می ‏شود. در اینگونه شهرها یک فرهنگ عام به وجود آمده است که راهنما برای مقامات مسؤول در اجرای طرح های شهری می‏ باشد.
در شهرهای مدرن تمامی ساختمان‏ها و تعمیرها باید به گونه‏ای اعمار شود که با محیط قابل تعامل بوده و حضورش در یک منطقه باید با تمامی معیارهای قبول شده زیباشناسی مطابق باشد.
بر اثر عوامل بسیاری ما از قافله جهانی عقب ماندیم و نتوانستیم پا به پای دنیا پیش برویم و درست به همین خاطر ما هنوز در مرحله اول قرار داریم و به نظر می‏رسد زمان زیادی باید صرف کنیم تا بتوانیم به مرحله دوم، یعنی داشتن شهر مدرن و زیبا برسیم.
در کشور ما مشکل اینجاست که زندگی در شهر نه تنها شامل گرفتاری‏ها، مشکلات مالی و اقتصادی و سیلی از امواج منفی روحی دیگر است که شهر نازیبا و کثیف نیز بر روحیه مردم تاثیر ناگوار داشته است.
ما نیامده ایم که در این شهر «زنده» باشیم، بلکه آمده ایم «زندگی کنیم» و زنده بودن با زندگی کردن تفاوت بسیار دارد، زنده بودن حرکتی افقی است از زایشگاه تا قبرستان ولی زندگی کردن حرکتی عمودی است از فرش تا عرش و از خاک تا افلاک
یکی از مقدمات و علائم زندگی کردن، زیبایی بینی ، زیبایی خواهی، زیبایی گرایی و زیبایی زیستی است که سه ساحت شناخت، گرایش و رفتار را در بر می گیرد
اگر این مقدمه را به این اصل دیگر اضافه کنیم که شهر موجودی زنده است و مثل یک ارگانیسم فعال، بافت تاریخی، محیط زیست ، حمل و نقل، معماری و روابط انسانی و …. آن در یک تعامل و کنش و واکنش با یکدیگر در جریان هستند، آنگاه به این نتیجه قطعی می رسیم که زیبایی امری تفننی نیست. زیبابی شهر مثل هوای خوب و سالم ضروری است و همانطور که شهر از آلودگی هوا و آب و خاک رنج می برد، از آلودگی صوتی و حتی تصویری هم عذاب می کشد! زیبایی باعث آرامش روحی و امنیت معنوی مردم یک شهر می شود و شهری که زیبا نیست – با تفسیر جامعی که زیبایی دارد – بی گفت و گو اسلامی و دینی هم نیست. شهر اسلامی باید چشم نواز، روح نواز، دل نواز باشد و این امر راهبردی در بیانات رهبر فرزانه انقلاب آمده است:
زیباسازی در اینجا یک امر تجملاتی محض نیست، … زیباسازی در روحیه ، اعصاب، فکر و نگاه مردم و در نتیجه در عمل آنها تأثیر می گذارد
ایشان ضمن اینکه با دیدگاه کسانی که زیبایی را امری تجملاتی می دانند مخالفت کرده بر آثار مفیدآن تأکید کرده و می افزایند وقتی یک نمای شهری متوازن و زیباست و شهروند از آنجا عبور می کند، اعصابش آرامش و حالت مطبوع پیدا می کند و اگر معلم، کارمند اداری، کاسب یا عالم باشد، درکارکرد و معاشرت اواثرمی گذارد، بنابراین زیباسازی به معنای این نیست که می خواهیم یک کار تجملاتی انجام بدهیم که بعضی بگویند حالا این هدر است، نه، این یک کار اصلی است.
هر چند شرایط فعلی شهرداری ها بعنوان متولی مدیریت شهرستان ها اقتضا نمی ‏کند که تمامی شرایط و عوامل مخرب روی زیبایی شهر را بتوانیم از بین ببریم و اقدامات زیر ساختی کلانی صورت دهیم، اما باید مسؤولان با حمایت و همکاری مردم منطقه سعی کنند تا حد امکان از نازیبایی‏ ها کم کنند و بر زیبایی‏های شهر بیافزایند.
در پایان ضمن یادآوری این نکته که تنها کسی که می‌تواند به ما یاری برساند خود ما، بعنوان شهروندان این شهر هستیم و این، تنها کار و تلاش شبانه‌روزی باید باشد.
مهندس محمدرضا کرمی