توکل چام، کارشناس ارشد توسعه روستای، در مطلبی با عنوان " توسعه چیست؟" در پایگاه اطلاع رسانی"عصرجهان" نوشت:

چند وقتی است که در فضای مجازی استان ما و محافل سیاسی سخن از توسعه میراندد. و دامنه این واژه به همه مجالس ما، تاکید می کنم به همه مجالس ما، کشیده شده.به نحوی که این واژه شده لالایی خواب کودکان ما ، شده رویای استانی، که هرگز این واژه را بر خود قبا نمیبیند. شده پل ورود به مجلس. شده کرسی زیر پای مدیران، شده نقل و نبات بچه های گروه واتس اپ ، شده واژه قلمبه سخنرانی های فلانی،این بدبخت شده بزرگترین دروغ مصلحتی، چه مظلوم مانده نزد ما. بگذریم که چه بلا ها در این استان بر سر این مفهوم جهانی گذشت. مهم این است که همه ما به یک اندازه توسعه را نمیشناسیم. اکنون لازم است تا قدری حق مطلب را ادا کنیم و با توسعه اشنا شویم.

اغلب انديشمندان معتقدند كه حدود دو سده قبل واژه توسعه معني و مفهوم اجتماعي نداشت زيرا جوامع در روزگاران گذشته كم و بيش در اوضاع و شرايط تقريبا يكساني به سر مي بردند ولي پس از بهره گيري از فرآورده هاي انقلاب صنعتي، توسعه يافتگي و توسعه نيافتگي و همچنين رشد علمي و فني و يا از رشد ماندگي، ‌معني و مفهومي اجتماعي پيدا كردند.

بررسي ها و فعاليتهاي نظري و پژوهشي در اين زمينه، طي سالهاي قبل از جنگ جهاني دوم مطرح شد، ولي بررسي هاي آن زمان به طور عمده منحصر به بررسي مسائل كوتاه مدت و روند تحولات اقتصادي در جوامع توسعه يافته و مشكلات و بحرانهاي ناشي از آن مي شد. شايد علت اصلي اين بوده است كه كشورهاي فقير و توسعه نيافته تحت استعمار مستقيم يا غيرمستقيم كشورهاي غربي و صنعتي قرار داشتند و فقر و توسعه نيافتگي آنها به عنوان يك مسأله اجتماعي ـ اقتصادي مطرح نبود .

 واژه "توسعه" (development) از نظر لغوی در زبان انگلیسی، به معنی بسط یافتن، درک کردن، تکامل و پیشرفت است. گرچه این واژه از قرن هشتم هجری (14 میلادی) برای توضیح برخی پدیده‏های اجتماعی بکار رفته است، لیکن استفاده وسیع از این واژه به ‌عنوان یک چارچوب تحلیلی برای درک پیشرفت جوامع انسانی، به بعد از جنگ جهانی دوم و در دهه‏های 1960-1950 مربوط می‏شود. در آن موقع، این واژه مترادف با نوسازی، رشد، صنعتی شدن و برای تعبیرات و اصطلاحات مشابه به کار می‏رفت.

توسعه مفهومی است که از آغاز دوران مدرنیته از سوی نظریه پردازان برای کشورهایی که از سطح پائین رشد اجتماعی، اقتصادی و سیاسی برخوردار بودند مطرح شد. هدف اولیه نظریه پردازان از مفهوم توسعه ارائه الگو و مدلی برای حرکت جوامع مختلف به ویژه به سبک کشورهای غربی بود. با این حال کم کم مفهوم توسعه دچار پیچیدگی و تعریف های متعدد و مبهمی شد؛ به طوری که ارائه یک تعریف جامع برای آن مشکل شد.

با توجه به گستردگی مفهوم توسعه، این مفهوم در شاخه های متعددی تقسیم بندی می شود که شامل توسعه اقتصادی، توسعه سیاسی، توسعه اجتماعی، توسعه فرهنگی و غیره است که مجموع اینها شاخص های یک جامعه توسعه یافته را تشکیل می دهد.

اما از جمله کسانی که در این امر در دنیا صاحب نظر بودن و به صورت تئوریک این واژه را مورد بررسی و واکاوی قرار دادند و در واقع خود خالق چنین واژه نجات بخشی شدن از جمله، مایکل تودارو، میسرا، برنشتاین، دادلی سیرز، پرفوسور گولت و ... که تعریف هر کدام از این اندیشمندان در ادامه اورده شده.

"تودارو" از سرشناسترین اندشمندان توسعه ، توسعه را اینچنین تعریف میکند: توسعه را باید جریانی چند بعدی دانست که مستلزم تغییرات اساسی در ساخت اجتماعی، طرز تلقی عامه مردم و نهادهای ملی ونیز تسریع رشد اقتصادی، کاهش نابرابری و ریشه کن کردن فقر مطلق است. توسعه در اصل باید نشان دهد که مجموعه نظام اجتماعی، هماهنگ با نیازهای متنوع اساسی و خواسته های افراد و گروههای اجتماعی در داخل نظام، از حالت نا مطلوب زندگی گذشته خارج شده و بسوی وضع یا حالتی از زندگی که از نظر مادی و معنوی بهتر است، سوق می یابد

و اما "میسرا" محقق و صاحب نظر هندی نیز می گوید: توسعه از دستاوردهای بشر و پدیده ای است با ابعاد مختلف، توسعه دستاورد انسان محسوب میشود و در محتوا و نمود دارای مختصات فرهنگی است. هدف از توسعه ایجاد زندگی پر ثمری است که توسط فرهنگ تعریف میشود. به این ترتیب می توان گفت که توسعه دستیابی فزاینده انسان به ارزشهای فرهنگی خود است.

واما پرفسور"گولت" توسعه را هم واقعیتی مادی و هم ذهنی می داند و می‌گوید: بر حسب توسعه، جامعه از طریق ترکیب فرایندهای اجتماعی ، اقتصادی و نهادی، وسایلی را برای به دست آوردن زندگی بهتر تأمین می‌کند

در ادامه "دادلی سیرز" رئیس موسسه اطلاعات توسعه ای دانشگاه ساسکس، توسعه را جریانی چندبعدی می داند که تجدید سازمان وسمت گیری متفاوت کل نظام اقتصادی_ اجتماعی را به همراه دارد. به عقیده وی توسعه علاوه بربهبودمیزان تولید و درآمد، شامل دگرگونی اساسی در ساختهای نهادی، اجتماعی اداری و هچنین ایستارها و وجه نظرهای مردم است. توسعه در بسیاری ازموارد حتی عادات و رسوم و عقاید مردم را نیز دربر می گیرد.

واما "میردال" مختصر میگوید: توسعه عبارت است از حرکت یک سیستم یکدست اجتماعی به سمت جلو .

"بروکفلید" در تعریف توسعه می‌گوید: توسعه را باید برحسب پیشرفت به سوی اهداف رفاهی نظیر کاهش فقر, بیکاری و نابرابری تعریف کنیم.

"جرالد میر" توسعه را رشد اقتصادی توأم با تغییرات و تحولات فنی و ارزشی و است نهادی دانسته.

 ودر پایان "آرماتیاسن" با تأکید و توجه خاصی که بر عامل انسانی و سرمایه گذاری در منابع انسانی دارد، تفسیر ویژه ای از توسعه را ارائه می دهد. از نظر آرماتیاسن، توسعه عبارت است از، افزایش توانمندی ها و بهبود استحقاق ها. بنابراین اقداماتی که توانمندی های انسان را در ابعاد مختلف عمق و گسترش دهد، عوامل پیش برنده توسعه و اقداماتی که منجر به کاهش توانمندی های انسان گردد، عوامل بازدارنده توسعه محسوب می گردند.

 ما هر وقت سخن از توسعه میرانیم ، لازم است تاریخچه و پیشنه ان را مطالعه کنیم. که نه حق توسه را خورده باشیم و نه نادانسته پا بر حق خود گذاشته باشیم.امیدوارم این مطلب مورد توجه و مطالعه شما قرار گیرد.

با تشکر توکل چام

کارشناس ارشد توسعه روستای